Habemus papam - Paus Franciscus

Paus Franciscus, geboren als Jorge Mario Bergoglio (Buenos Aires, 17 december 1936) is de 266e paus van de Katholieke Kerk. Tot 13 maart 2013 was hij aartsbisschop van Buenos Aires.

Paus Franciscus is de eerste Jezuïet die tot paus is verkozen en de eerste paus uit Zuid-Amerika. Dit is echt uniek.

Acht jaar geleden was Bergoglio de tegenkandidaat van kardinaal Ratzinger, die toen snel tot paus werd gekozen. Nu wist de Argentijn snel een tweederde meerderheid van de kardinalen achter zich te krijgen.

In 2005 circuleerden berichten dat kardinaal Jorge Mario Bergoglio ‘nooit lachte’. Het verhaal gaat dat de Argentijn acht jaar geleden zijn aanhangers onder de kardinalen overhaalde op Ratzinger te stemmen, omdat hij overwoog het ambt van paus niet te aanvaarden. Bergoglio heeft bijna zijn gehele leven gewoond en gewerkt in Argentinië.

Bergoglio is de eerste Latijns-Amerikaanse paus ooit en de eerste niet-Europese paus sinds Gregorius III (731-741). Hij is ook de eerste Jezuïet die paus is geworden en de eerste pater (lid van een religieuze orde of congregatie) sinds Gregorius XVI (1831-1846).

Bergoglio is nochtans al 76 jaar. Het zou dus kunnen betekenen dat hij de tweede overgangspaus op rij is. Dat het voor de tweede keer op rij in minder dan tien jaar wachten is op de echte leider om de kerk te vernieuwen, te versterken en te oriënteren.

Hij is een gematigd conservatief en komt op voor spiritualiteit, sociale hulp voor de armen en voor een eenvoudig leven. Daarom wellicht de naam Franciscus. Zo nam hij als aartsbisschop het openbaar vervoer en kookte vaak zelf zijn maaltijden.

Maar één long

Hoewel hij een goede gezondheid geniet, heeft hij wel regelmatig problemen met zijn ademhaling. Hij heeft na een chirurgische ingreep nog maar één long. Al op jonge leeftijd werd zijn long weggenomen omwille van een infectie.

Compromiskandidaat

Hij is een Argentijn, maar heeft zoals zoveel landgenoten Italiaans bloed.

De voorbije weken hebben verschillende Italiaanse kardinalen laten verstaan dat de "tijd nog niet rijp is" voor een niet-Europese paus. Versta: ze wilden geen Afrikaan, geen Aziaat. Maar wat konden ze hebben tegen een Argentijn die eruit ziet als een Italiaan.

Ongetwijfeld hebben zijn ethische standpunten dus meegespeeld in zijn keuze. Hij belichaamt een aantal veranderingen - maar dan innovaties die sowieso te aanvaarden waren, zoals het feit dat de meeste katholieke gelovigen niet meer in Europa leven, maar in wat nog altijd 'de Derde Wereld' heet. Latijns-Amerika voorop.

Standpunten

Hoewel zijn naam en zijn afkomst Anders en Historisch zijn, zijn een aantal van zijn standpunten dat niet. Hij sprak zich uit tegen abortus, tegen euthanasie en tegen het homohuwelijk of tegen adoptie door homo's.

Omstreden

In de jaren 70 was hij geen vijand van het militaire regime in Argentinië. Tijdens de militaire dictatuur in Argentinië, wou hij vooral zijn jezuïetenorde politiek neutraal houden en de eenheid in de orde bewaren. Dat werd hem nadien vaak aangerekend. Volgens een bekende Argentijnse onderzoeksjournalist, was hij veeleer een bondgenoot van de militaire machthebbers in hun strijd tegen atheïsten, communisten en revolutionairen.

Mensenrechtenactivisten en journalisten beschuldigen Jorge Mario Bergoglio van verantwoordelijkheid voor de ontvoering van twee jezuïeten die in 1976, in de eerste maanden van de militaire dictatuur, werkten in arme wijken in Buenos Aires.

De leiding, waaronder Bergoglio, van de jezuïetenorde zou de twee hebben verzocht hun werkplekken te verlaten om problemen met de militaire autoriteiten te voorkomen. Het werk in arme wijken werd als socialistisch en dus verdacht beschouwd. Het tweetal weigerde zijn stek te verlaten. Bergoglio zou vervolgens tegen de militairen hebben gezegd dat het tweetal niet meer voor de orde werkte en zou aldus voor de militairen de weg hebben vrijgemaakt om met hen te doen wat hun goeddunkte.

Bergoglio zelf heeft nooit op deze aantijgingen willen reageren, maar verklaarde enkele jaren geleden tegen de media dat hij juist verscheidene mensen heeft geholpen om een schuilplaats te vinden.

Eerste woorden

De eerste woorden van de nieuwe paus tot het Romeinse volk waren: 'Buona sera', ofwel goedeavond. 'Jullie weten dat het de plicht van het conclaaf is om Rome een bisschop te geven', zo vervolgde hij in het Italiaans. 'Zij hebben er een van ver weg gehaald.'

'Wij moeten opnieuw gaan evangeliseren', zei de pas verkozen paus verder. De wereld zou een pad moeten ingaan van liefde en broederschap, sprak hij ook. Daarnaast bedankte hij zijn voorganger Benedictus XVI, en sprak hij de hoop uit dat de gelovigen voor hem wilde bidden.

De nieuwe paus Franciscus I heeft na zijn verkiezing met zijn op 28 februari afgetreden voorganger paus emeritus Benedictus XVI getelefoneerd.

Bekendheid

Internationale bekendheid kwam in 2010 toen hij in Argentinië actief campagne voerde tegen het homohuwelijk. De kardinaal riep de gelovigen op om de 'oorlog van God' tegen 'dit project van de duivel' te steunen. In Nederland kwam hij in 2008 in het nieuws, omdat prinses Maxima hem een donatie van 125.000 euro zou hebben beloofd. In september 2012 bekritiseerde Bergoglio dan weer priesters die weigerden kinderen uit buitenechtelijke huwelijken te dopen en noemde hij die kerkdienaars 'hypocrieten'.